John Coltrane Özel Listesi

5 Ağustos 2017 Özel Listeler


Bu hafta, caz tarihini değiştiren 5 isimden biri kabul edilen efsanevi müzisyen John Coltrane, nam-ı diğer “Trane”e yer ayırıyoruz. Caz tarihini değiştiren, şekillendiren ve cazın müzik türleri arasında ayakları yere sağlam basan bir tür olamasını sağlayan Duke Ellington, Miles Davis, Louis Armstrong ve Billie Holiday gibi isimlerin içinde sayılan Coltrane’in müzik yeteneğiyle harmanlayabildiği başarılarının yanı sıra, uyuşturucu bağımlılığı da hayatının ve kariyerinin bir parçasını oluşturdu. Bu bağımlılığı bir dönem onu müzikten ve yaşamdan uzaklaştırdı ve hatta uzun süre müzikten kopuk bir dönem geçirdi.

Coltrane kariyeri boyunca farklı isimlerle ve farklı tekniklerle müzik icra etse de daha çok saksafon virtüözü olarak kabul edildi. Kariyeri boyunca müziğini mistik ve spirituel öğretilerle harmanladı ve Afrika Ortodoks kilisesi tarafından “aziz” ilan edildi. Diğer caz sanatçılarından ayrı olarak mistik tınılar ve ilahi melodileri Coltrane’in müziğinde yer aldı.

Coltrane, 23 Eylül 1923 yılında Hamlet, New York’ta doğdu. Babası amatör bir müzisyendi ve bir çok enstrümanı çalabiliyordu. Coltrane’i de müzikle tanıştırdı. Coltrane 1939 yılında ortaokuldan mezun oldu ve o yıl aynı anda, çok sevdiği babasını, amcasını ve büyükbabasını kaybetti. Teyzesi, annesi ve kuzeniyle yaşamaya başladı ve o dönem yapabildiği kadarıyla yerel caz kulüplerinde sahne almaya başladı. Coltrane, bu kulüplerde klarnet ve alto klakson çalıyordu ve müziği de öğreniyordu.

I. Dünya Savaşı’nın başlamasına yakın annesi, teyzesi ve kuzeni New Jersey’e taşındı. Coltrane ise liseyi bitirdikten sonra Philadelphia’ya taşındı ve birkaç sene sonra ailesiyle burada tekrar buluştu. Philadelphia, Coltrane’in müzik kariyerinin ilk adımlarını attığı yer oldu. Öncelikle burada bir müzik okuluna kaydoldu ve müziğin ilk başta ne olduğunu öğrendi. Bu süreçte yerel müzik gruplarında da çalıyordu.

1940’lı yılların başında Hawaii’de denizci olarak savaşta yer aldı. Orduda da müzikten geri kalmadı. 1946 yılında savaş sonrası tekrar Philadelphia’ya döndü. 1947 yılında “The King Kolax” adlı bir caz grubunda yer aldı ve bu grupta alto saksafondan tenor saksafona geçti. Bu grupta çalarken Charlie Parker’la tanıştı. 1948’in ortalarına geldiğimizde Jimmy Heath grubuna katıldı.

Bir sene sonra ise Philadelphia’ya geri döndü, Dizzy Gillespie’ın başı çektiği gruba katıldı ve 1951 yılına kadar Gillespie ile beraber çalıştı. Aynı yılın mart ayında Coltrane, ilk solo kaydını, Gillespie ile birlikte, canlı performansları sırasında seslendirdikleri “We Love to Boogie” şarkısıyla yaptı. Ne var ki, bu süreçte eroine başladı ve birkaç ay içinde bu bağımlılığı yüzünden iş yapamaz hale geldi. 1954 yılında Miles Davis, Coltrane’i bu bağımlılığına rağmen grubuna aldı. Bunu yeneceğini düşünüyordu çünkü aynı dönemlerde Davis de uyuşturucu mücadelesi vermiş ve başarılı olmuştu. Bu Coltrane’in hayatında bir dönüm noktası oldu ve onu önemli bir caz müzisyeni yaptı.

John Coltrane, Miles Davis & Bill Evans

Miles Davis, 1955 yılında Columbia Records’la anlaşma imzaladı ve bu anlaşmayla birlikte güçlü bir grup oluşturdu. Bu anlaşmanın ilk meyvesi, “The New Miles Davis Quintet” grubu oldu ve Coltrane de bu grupta yer aldı. 1957 yılında grubun ilk albümü “Round About Midnight,” Columbia’dan çıktı. Bu süreçte Coltrane’in uyuşturucu problemi yine nüksetti ve Davis bu nedenle onu gruptan kovdu ama birkaç ay sonra ona acıdığı için onu tekrar gruba aldı.Bu sıralarda Coltrane grupta çalmanın yanı sıra solo çalışmaları da yapıyor ve küçük gruplarda “sideman” olarak yer alıyordu. Aynı sene, solo şarkıcı olarak Prestige Records’la anlaşma yaptı ve 60’larda çokça çıkaracağı solo albümlerinin altyapısını hazırlamaya başladı. Nisan ayında ise Davis, Coltrane’e yine kapıyı gösterdi. Coltrane, Davis’in grubundan bir kez daha kovulmasından sonra uyuşturucudan kurtulmak için ciddi bir çaba gösterdi ve müziğine tutundu.

Yine bu zamanlarda Coltrane, Thelonious Monk grubunda yer almaya başladı. Bu grupta çalarken yeni bir teknik geliştirdi. Aynı anda farklı noktaları çalmayı deniyor ve soloları daha uzun tutuyordu. 1959 yılında Prestige Records’dan Ahmet Ertegün’ün sahibi olduğu Atlantic Records’a geçiş yaptı ve onun en ünlü albümü sayılan “Coltrane Jazz,” Atlantic imzasıyla piyasaya çıktı. Yine aynı yıl Davis ile “Kind of Blue”yu çıkardı ve bu albüm, Coltrane’in yeni geliştirdiği çalış tekniğinin bir modelini oluşturdu.

The Expressions Albüm Kapağı

60’lı yıllar Coltrane’ın müzikal anlamda en verimli olduğu yıllar oldu. 60’lı yılların başında Davis’le beraber çalıştığı grubunu bıraktı ve solo kariyerine ağırlık verdi. The Last Trane (1965), Lush Life (1962) gibi ünlü albümleri bu dönemin eserleri oldu. 60’lı yıllarda çıkardığı albümleri daha sonra “The Stardust Session” adıyla bir albümde toplandı. Bu yıllarda soprano ve tenor olarak müziklerini icra ediyordu. 1966 yılında çıkardığı “Kulu Se Mama” ve “Mediations” albümleri onun son çalışmaları oldu. Bir sonraki albümü, kayıtları henüz bitmiş olan, “The Expression”ı çıkaracağı hafta aniden hayatını kaybetti. Ölümünün nedeni ise kanserdi.

Ölümünden sonra arkasında tamamlanmamış pek çok çalışma bırakan John Coltrane’in  Om (1967), Cosmic Music (1968), Selfnessness (1969) ve Transition (1969) ile Sun Ship (1971) gibi albümleri ölümünden sonra peş peşe çıktı.

John Coltrane ölümünden sonra pek çok ödüle ve adaylığa da layık görüldü. 1970’te “The Coltrane Legacy,” Grammy’de En İyi Caz Performansı adayı oldu. 1974’te ise “Altenate Takes,” ile Grammy’de En İyi Performans ve En İyi Grup adaylıklarını aldı. 1981 yılında ise Coltrane, “Bye Bye Blackbird” ile En İyi Caz Performansı ve En İyi Solo dallarında Grammy kazandı. Coltrane, ölümünden 25 yıl sonra 1992 yılında ise hayat boyu başarı ödülünü aldı.

John Coltrane’in adı bugün caz duayenlerinin en önemlileri arasında yer alır. Coltrane kendi dönemindeki sanatçıları müzik tekniği, albümleri ile etkilediği gibi kendinden sonra gelen pek çok ismin de ilham aldığı bir isim oldu. Özellikle müzikte yaratıcılığın ve özgün çalış tekniğinin ne kadar önemli olduğunun kanıtı oldu. Ona has caz tekniği bugün Coltrane’ın imzası niteliğindedir.

Efsane sanatçının hayatının bir özeti niteliğindeki yazımıza ek olarak bir de John Coltrane’in en sevdiğimiz şarkılarından oluşan bir liste haırladık. Keyifli dinlemeler!


, , , , , ,

Paylaş